Borcunuz varken birikim yapmak mantıksız görünebilir. Faizi ödenen bir borç dururken parayı bir kenarda bekletmek, kâğıt üzerinde kayıptır. Ama gerçek hayatta beklenmedik giderler gelir: bozulan bir beyaz eşya, bir sağlık harcaması, işten ayrılma. Hiç birikimi olmayan biri bu durumda karta, nakit avansa veya KMH'ye yaslanır ve borç planı başa döner.
Acil durum fonu nedir?
Acil durum fonu, yalnızca gerçekten beklenmedik ve zorunlu giderler için ayrılmış paradır. Tatil, yeni telefon veya indirim fırsatı acil durum değildir. Amacı, kötü bir ayın yeni bir borca dönüşmesini engellemektir.
Ne kadar olmalı?
Kişisel finansta yaygın öneri, üç ile altı aylık zorunlu gider kadar bir fon bulundurmaktır. Zorunlu gider; kira, faturalar, market, ulaşım ve borçların asgari ödemeleri gibi vazgeçemeyeceğiniz kalemlerdir. Gelirinizin düzensizliği, hanedeki gelir sayısı ve iş güvenceniz bu süreyi etkiler. Serbest çalışan veya tek gelirli bir hane için altı ay daha güvenli bir hedeftir.
Borcu olan biri için bu hedef ilk bakışta çok büyük görünebilir. Bu yüzden iki aşamalı düşünmek işe yarar.
Aşama 1: Küçük bir başlangıç fonu
İlk hedef, bir aylık zorunlu gider kadar bir fondur. Bu, pek çok beklenmedik gideri karşılamaya yeter ve kartlara yaslanmayı büyük ölçüde önler. Bu aşamada borç ödemelerinizi asgarilerin üzerinde sürdürürken birikime de küçük bir tutar ayırırsınız.
Aylık 3.000 TL ile 60.000 TL'lik fon
Fon adım adım büyür
Örnekte aylık zorunlu gideri 20.000 TL olan bir hane, her ay 3.000 TL ayırarak ilk hedefe yaklaşık yedi ayda ulaşır. Üç aylık fon için yaklaşık yirmi ay gerekir. Uzun görünebilir, ama bu sürede fon her ay biraz daha fazla koruma sağlar.
Aşama 2: Borç ve birikim dengesi
Başlangıç fonu tamamlandıktan sonra, ek parayı öncelikle yüksek faizli borçlara yönlendirmek genellikle daha kazançlıdır. Kart borcu, nakit avans ve KMH kapandıktan sonra birikim payını artırıp fonu üç ile altı aylık gidere doğru büyütebilirsiniz. Düşük faizli borçlar varken fonu büyütmek, dengeyi kurmanın makul bir yoludur.
Fonu nerede tutmalı?
- Ayrı bir hesapta: Günlük harcama hesabınızdan ayrı tutmak, fonun fark edilmeden erimesini önler.
- Kolay erişilebilir: Acil bir durumda birkaç gün içinde ulaşabileceğiniz bir yerde olmalı. Uzun vadeli, bozulduğunda kayıp yaratan araçlar acil fon için uygun değildir.
- Değerini korumaya çalışan: Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde paranın değerini korumak önemlidir. Ama risk almak, acil fonun amacına aykırıdır. Seçenekleri kendi durumunuza göre değerlendirin.
Fonu kullandığınızda
Acil durum fonu kullanmak için vardır; kullandığınızda kendinizi başarısız hissetmeyin. Kullandıktan sonra yapılacak tek şey, fonu yeniden doldurmayı bütçenin önceliği yapmaktır. Bu sırada borç ödemelerinizi asgari düzeyin altına düşürmeyin.
Neden borç planını korur?
Bir borç kapatma planı, aylarca hatta yıllarca süren bir yolculuktur. Bu yolda bir kez bile beklenmedik bir gider çıkması kaçınılmazdır. Fonu olmayan biri için bu, planın çökmesi demektir. Fonu olan biri için ise yalnızca küçük bir gecikmedir. Bu yüzden acil fon, borç planının sigortası gibidir.
Fona para bulmak
Birikim yapacak para bulmak, borcu olan biri için en zor kısımdır. Birkaç pratik kaynak düşünebilirsiniz: kullanmadığınız aboneliklerin iptali, ikinci el satılabilecek eşyalar, ikramiye veya vergi iadesi gibi tek seferlik gelirler. Maaş artışının bir kısmını, harcamalarınıza eklemeden doğrudan fona yönlendirmek de etkili bir yöntemdir. Küçük bir otomatik talimat, irade gücüne gerek bırakmadan fonun büyümesini sağlar.
Fonun büyüklüğünü zaman zaman gözden geçirin. Giderleriniz arttıkça, hanenize yeni bir kişi katıldığında veya iş durumunuz değiştiğinde hedef tutar da değişir. Yılda bir kez zorunlu giderlerinizi yeniden hesaplayıp fon hedefini güncellemek, korumanın gerçek ihtiyacınızla uyumlu kalmasını sağlar.
BorcumNe'de aylık ödeme gücünüzü belirlerken birikim payını da ayrı bir kalem olarak düşünmenizi öneririz; "ne olursa?" senaryolarıyla beklenmedik bir giderin planınızı nasıl etkileyeceğini önceden görebilirsiniz.