Kart ekstrenizde iki ayrı faiz oranı görürsünüz: akdi faiz ve gecikme faizi. İkisi de aylık oran olarak yazılır, aralarında küçük bir fark var gibi görünür. Ama hangisinin uygulanacağı sizin ödeme davranışınıza bağlıdır ve aradaki fark uzun vadede hissedilir.
Akdi faiz nedir?
Akdi faiz, sözleşmede kararlaştırılan olağan faizdir. Dönem borcunun tamamını ödemediğiniz ama en az asgari tutarı ödediğiniz durumda kalan bakiyeye akdi faiz işler. Yani borcu taşımayı kabul etmişsiniz, ama kurallara uygun şekilde taşıyorsunuz.
Gecikme faizi nedir?
Asgari ödeme tutarının altında kalırsanız ya da hiç ödeme yapmazsanız kalan bakiyeye gecikme faizi işler. 5464 sayılı Kanun, asgari tutarın ödenmemesi halinde sözleşmede belirtilen gecikme faizi dışında başka bir yükümlülük getirilemeyeceğini söyler. Yani gecikme faizi, asgariyi kaçırmanın kanunla sınırlanmış bedelidir.
Bir örnek verelim: dönem borcunuz 20.000 TL, kart limitiniz 80.000 TL olsun. Asgari tutar 4.000 TL'dir. 4.000 TL öderseniz kalan 16.000 TL'ye akdi faiz işler. 3.000 TL öderseniz kalan 17.000 TL'ye gecikme faizi işler. Bin liralık eksik ödeme, bütün kalan bakiyenin daha yüksek oranla faizlenmesine yol açabilir. Bazı bankaların gecikme faizini yalnız ödenmeyen asgari kısmına uygulayıp uygulamadığı sözleşmeye göre değişebilir; kesin uygulamayı bankanızın ekstresinden ve sözleşmesinden kontrol etmek gerekir.
Tavanları kim belirliyor?
İki oranın da azami değerlerini TCMB belirler ve 2026'dan itibaren dönem borcuna göre kademelidir. Aşağıdaki grafikte haberlere yansıyan tavanları görüyorsunuz.
Aylık azami oranlar, dönem borcuna göre (Eylül 2026 itibarıyla aktarılan)
Gecikme faizi her kademede daha yüksek
Her kademede gecikme faizi akdi faizden 0,30 puan daha yüksek. Aylık 0,30 puan küçük görünse de bir yıla yayıldığında ve bakiye büyüdükçe fark anlamlı hale gelir. Daha önemlisi, gecikme yalnız faizi değiştirmez. Asgari tutarın son ödeme tarihinden itibaren üç ay ödenmemesi halinde kart kullanıma kapatılır ve ödeme geçmişiniz kredi kayıtlarınıza yansır.
Oranlar ne zaman değişebilir?
TCMB tavanları belirli aralıklarla güncelleyebilir; politika faizindeki değişiklikler bu tabloyu etkileyebilir. Bankanız da kendi oranını tavanın altında belirleyebilir. Bankanın faiz oranını artırması halinde bunu en az 30 gün önceden bildirmesi gerekir. Bu yüzden her ay ekstredeki oran satırına bir göz atmak iyi bir alışkanlıktır.
Gecikme faizinden nasıl korunursunuz?
- Otomatik ödeme talimatı verin: En azından asgari tutar için maaş hesabınızdan talimat tanımlayın. Daha iyisi, sabit ve asgarinin üzerinde bir tutar seçin.
- Son ödeme tarihini maaş gününe yaklaştırın: Pek çok banka hesap kesim tarihini değiştirme imkânı sunar. Maaştan hemen sonraya düşen bir son ödeme tarihi, asgariyi kaçırma riskini azaltır.
- Ödemeyi son güne bırakmayın: Havale ve EFT saatleri, tatil günleri ödemenin geç yansımasına neden olabilir.
- Asgariyi karşılayamıyorsanız bankayla konuşun: Kart borçları için yeniden yapılandırma seçenekleri vardır; gecikmeyi büyütmeden önce seçenekleri öğrenmek daha ucuzdur.
Küçük bir eksik, büyük bir fark
Asgari ödemeyi "yaklaşık" tutturmak yetmez. Asgari tutarın birkaç lira altında kalmak bile, ödemenin asgarinin altında sayılmasına yol açabilir. Bu yüzden ödeme yaparken ekstredeki asgari tutarı yuvarlayarak yukarı tamamlayın. Ödemeyi son gün yapıyorsanız, paranın kart hesabına aynı gün geçip geçmeyeceğini de kontrol edin. Hafta sonu veya resmi tatil denk gelen son ödeme tarihlerinde bankanızın uygulamasını önceden öğrenin. Bir kez gecikmeye düştüyseniz, hemen ödemek gecikme faizinin işlediği gün sayısını sınırlar; ertesi ekstreyi beklemek gerekmez. Ödeme yapamayacağınızı önceden biliyorsanız, bankanızı aramak çoğu zaman sessiz kalmaktan daha iyi sonuç verir.
Bir kez gecikmeye düşmek, gecikme faizinin sonraki aylarda da devam edeceği anlamına gelmez. Asgari tutarı ödediğiniz ilk ekstreden itibaren kalan bakiyeye yeniden akdi faiz işler. Yani hızlı toparlanmak, maliyeti doğrudan sınırlar. Ödeme geçmişinizdeki tek bir gecikme de zamanla etkisini kaybeder.
BorcumNe, ödeme takviminde her kartın asgari tutarını ve son ödeme gününü gösterir; o gün hesabınızdaki paranın yetip yetmeyeceğini önceden uyarır. Böylece gecikme faiziyle karşılaşmadan önce önlem alabilirsiniz.