Banka "aylık %3 faiz" dediğinde çoğumuzun aklına basit bir hesap gelir: 100.000 TL için ayda 3.000 TL faiz. Ama ödeme planına baktığımızda taksit 10.593 TL çıkar ve bunun ne kadarının faiz olduğu ilk bakışta anlaşılmaz. Bu yazıda eşit taksitli kredinin nasıl hesaplandığını ve vergilerin nereden geldiğini gösteriyoruz.
Eşit taksit ne demek?
Türkiye'de ihtiyaç ve taşıt kredilerinin büyük çoğunluğu eşit taksitli olarak verilir: her ay aynı tutarı ödersiniz. Bu tutarın içinde üç parça vardır: o ayın faizi, faiz üzerinden alınan vergiler ve anapara. Taksit sabit kalırken bu parçaların oranı her ay değişir.
Vergiler: KKDF ve BSMV
Tüketici kredilerinde faiz tek başına alınmaz. Faizin üzerine iki vergi eklenir. Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) tüketici kredilerinde faizin %15'i kadardır. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) ise 7 Temmuz 2023'ten itibaren kullandırılan tüketici kredilerinde faiz ve benzeri tutarların %15'idir. Bu tarihten önce kullandırılan kredilerde BSMV oranı daha düşüktü; 11 Haziran 2022 ile 6 Temmuz 2023 arasında %10, öncesinde %5 olarak uygulanıyordu. Konut kredileri ise genel olarak bu vergilerden istisnadır.
Yani bugün çekilen bir ihtiyaç kredisinde her 100 TL faize 30 TL vergi eklenir. Aylık %3 faiz, vergilerle birlikte fiilen aylık %3,9'luk bir yük demektir.
Taksit nasıl bulunur?
Piyasada yaygın kullanılan yöntem şudur: önce vergili oran bulunur, yani 0,03 × 1,30 = 0,039. Sonra eşit taksit formülü uygulanır: taksit = anapara × oran / (1 − (1 + oran)^−vade). 100.000 TL, 12 ay ve aylık %3 için sonuç 10.593,48 TL'dir.
Ardından her ay şu hesap yapılır:
- Faiz: Kalan anapara × aylık oran. İlk ay 100.000 × %3 = 3.000 TL.
- Vergi: Faiz × %30. İlk ay 900 TL.
- Anapara: Taksit − faiz − vergi. İlk ay 10.593,48 − 3.000 − 900 = 6.693,48 TL.
Kalan anapara 93.306,52 TL'ye iner ve ikinci ayın faizi bu tutar üzerinden hesaplanır.
100.000 TL, aylık %3, 12 ay, KKDF %15 + BSMV %15
Taksit sabit, içi değişiyor
Grafikte gördüğünüz gibi ilk ay taksitin %37'si faiz ve vergidir. Son aya gelindiğinde bu oran %4'e iner. Bunun pratik bir sonucu var: kredinin ilk aylarında borcun anaparası yavaş azalır. Erken kapatmayı düşünüyorsanız bu, ne kadar tasarruf edeceğinizi doğrudan etkiler.
Toplam maliyet
12 taksitin toplamı 127.121,76 TL'dir. Yani 100.000 TL'lik kredi için 27.121,76 TL faiz ve vergi ödersiniz. Krediye tahsis ücreti veya sigorta gibi ek kalemler varsa toplam maliyet daha da artar. Bankaların sunduğu kredileri karşılaştırırken yalnız aylık faiz oranına değil, toplam geri ödeme tutarına ve yıllık maliyet oranına bakmak bu yüzden önemlidir.
Kendi ödeme planınızı okuyun
Bankanın size verdiği ödeme planında her satırda faiz, KKDF, BSMV ve anapara ayrı ayrı yazar. Bu yazıdaki yöntem piyasada yaygın olsa da bankalar kuruş yuvarlaması veya ilk taksit döneminin uzunluğu gibi konularda küçük farklılıklar gösterebilir. Bizim örneğimizde satır bazında yuvarlama yapıldığında son ayda 7 kuruşluk bir artık kalıyor; bankalar bunu genellikle son taksitte düzeltir. Kesin rakam için her zaman bankanın ödeme planı esastır.
Karşılaştırma yaparken
- Aynı tutar ve vadeyle teklifleri yan yana koyun ve toplam geri ödemeye bakın.
- Kredinin kullandırım tarihini not edin; vergi oranları bu tarihe göre belirlenir.
- Vade uzadıkça taksit düşer ama toplam faiz artar. Bütçenizin taşıyabileceği en kısa vadeyi seçmek genellikle en ucuzudur.
Taşıt ve konut kredisinde durum
Taşıt kredilerinde vergilerin ihtiyaç kredisiyle aynı oranda uygulanıp uygulanmadığı konusunda kaynaklar arasında farklılık var. Konut kredilerinde ise genel olarak KKDF ve BSMV alınmaz. Bu yüzden bu kredilerde ödeme planınızdaki vergi satırlarına özellikle bakın ve hesabı o rakamlarla yapın.
BorcumNe, kredinizi tutar, oran, vade ve kullandırım tarihiyle girdiğinizde ödeme planını bu yöntemle çıkarır ve bankanın planındaki rakamlarla karşılaştırmanıza olanak tanır.