Tek bir borcunuz varsa strateji basittir: elinizden geldiğince fazla ödersiniz. Ama kredi, kart ve KMH bir aradaysa, her ay ayırdığınız paranın hangi borca gideceği önemlidir. Kişisel finansta bunun için iki yaygın yöntem konuşulur: çığ ve kartopu.
Ortak kural: asgarileri asla aksatmayın
Her iki yöntemde de ilk adım aynıdır. Bütün borçlarınızın asgari ödemelerini veya taksitlerini zamanında yaparsınız. Böylece gecikme faizi, kartın kapanması veya kredinin muaccel hale gelmesi gibi pahalı sonuçlardan korunursunuz. Strateji yalnızca asgarilerden artan paranın nereye gideceğini belirler.
Çığ yöntemi
Çığ yönteminde artan parayı faiz oranı en yüksek borca yatırırsınız. O borç bittiğinde, ona ödediğiniz tutarın tamamını bir sonraki en yüksek faizli borca aktarırsınız. Matematiksel olarak bu yöntem, toplam faizi en aza indirir; çünkü her lira, en hızlı büyüyen borcu küçültür.
Kartopu yöntemi
Kartopu yönteminde ise artan parayı bakiyesi en küçük borca yatırırsınız. Küçük borç hızla kapanır, ödediğiniz tutar bir sonrakine aktarılır ve "kartopu" büyür. Bu yöntem toplamda biraz daha fazla faize mal olabilir, ama erken gelen başarı hissi pek çok kişinin planına sadık kalmasını kolaylaştırır.
Aynı borçlar, iki yöntem
Üç borcu olan birini düşünelim: 30.000 TL ihtiyaç kredisi (aylık %2,5, ayda en az 1.500 TL), 12.000 TL KMH (aylık %4,25, en az 600 TL) ve 5.000 TL kart borcu (aylık %3,25, en az 400 TL). Bu kişi her ay toplam 5.000 TL ayırabiliyor. Hesabı basit bir aylık modelle yaptık; vergiler hariç.
Üç borç, ayda toplam 5.000 TL ödeme
Hangi borç ne zaman kapanıyor?
Çığ yönteminde önce KMH hedeflenir ve beşinci ayda kapanır, kart altıncı ayda, kredi on ikinci ayda biter. Toplam faiz yaklaşık 8.194 TL'dir.
Kartopu yönteminde önce en küçük borç olan kart hedeflenir ve ikinci ayda kapanır; KMH altıncı, kredi on ikinci ayda biter. Toplam faiz yaklaşık 8.409 TL'dir.
İki yöntem de aynı ayda borçsuz bitiriyor; fark yaklaşık 215 TL. Bu örnekte çığ yöntemi daha ucuz, kartopu ise ilk zaferi üç ay daha erken getiriyor. Borçlar arasındaki faiz farkı büyüdükçe ve tutarlar arttıkça çığ yönteminin avantajı da büyür.
Hangisini seçmelisiniz?
- Faiz farkları büyükse (örneğin bir yanda nakit avans, öbür yanda düşük faizli bir kredi) çığ yöntemi belirgin şekilde daha ucuzdur.
- Motivasyona ihtiyacınız varsa ve küçük borçlarınız çoksa, kartopu yöntemi planı sürdürmenizi kolaylaştırabilir.
- Nakit akışınız sıkışıksa, önce taksiti yüksek ama bakiyesi küçük bir borcu kapatmak aylık yükü hızla azaltır. Bu, iki yöntemin dışında üçüncü bir hedeftir: "en rahat" plan.
En iyi yöntem, uygulayabildiğiniz yöntemdir. Kâğıt üzerinde en ucuz plan, üçüncü ayda bırakılırsa hiçbir şey kazandırmaz.
Bir uyarı
Bu yöntemler, yeni borç eklenmediği sürece işe yarar. Borçları kapatırken kartlara yeni harcama eklemek, planın bütün etkisini siler. Ayrıca bazı borçların kendine özgü koşulları vardır: konut kredisinde erken ödeme tazminatı olabilir, tanıdıktan alınan borçta ilişkinin önemi rakamdan büyük olabilir.
Ek gelir geldiğinde
İkramiye, vergi iadesi veya beklenmedik bir gelir geldiğinde aynı mantık geçerlidir. Çığ yönteminde bu tutar en yüksek faizli borca gider; kartopu yönteminde en küçük bakiyeye. Hangisini seçerseniz seçin, ek geliri harcamadan önce planınıza nasıl bir etkisi olacağını görmek, kararı kolaylaştırır. Tek seferlik bir ek ödeme bile, kapanan borcun ödemesi sıradakine aktarıldığı için bütün planı öne çeker.
İki yöntemi birleştirmek de mümkündür. Örneğin önce bir ya da iki küçük borcu kapatarak motivasyon kazanabilir, sonra kalan borçlarda çığ yöntemine geçebilirsiniz. Önemli olan, her ay asgarilerden artan paranın bilinçli bir hedefe gitmesidir; rastgele dağıtılan ek ödemeler, iki yöntemin de etkisini azaltır.
BorcumNe, borçlarınızı ve aylık ödeme gücünüzü girdiğinizde en ucuz, en hızlı ve en rahat planları hesaplayıp yan yana gösterir; böylece hangisinin size uyduğuna rakamları görerek karar verirsiniz.